تحقيق تفصيلى بدان - نوّرك اللّه بنور الحلم « 4 » - آنكه حلم و بردبارى ، از اخلاق حميده و صفات حسنهء نفسانيّهء پسنديده است ، و شعاع انوار ربوبيّت است در نفس انسانيّه ، و باعث كمال عبوديّت است ، و قرين علم است ، و از جنود عقل و محاسن اوست ؛ چنان‌كه سفه « 5 » و طيش « 6 » كه ضدّ آن است از جنود جهل و مساوى آن است . و تعريف و توصيف اين خلق نيكو در شريعت مقدّسه بر لسان اهل عصمت عليهم السّلام وارد است ؛ چنان‌كه از حضرت ابو الحسن علىّ بن موسى الرّضا - روحي فداه - مروىّ است كه فرمود : « نمىباشد مرد عابد ، تا آنكه بوده باشد صاحب حلم ؛ و به درستى كه دأب در « بنى اسرائيل » چنين بود كه اگر مردى مىخواست كه عابد باشد ، شمرده نمىشد عابد تا آنكه سكوت مىكرد قبل از آن به ده سال » . و نيز از « ابو حمزهء ثمالى » از حضرت امير المؤمنين ص مروىّ است كه فرمود : « مؤمن ، مخلوط است عمل او به حلم ، مىنشيند از براى علم ، و تنطّق مىكند از براى فهم ، حديث نمىكند امانت خود را مگر از روى صدق ، و كتمان نمىكند شهادت خود را مگر از روى وعده و حكمت ، و نمىكند چيزى از حقّ را از روى ريا ، و ترك نمىكند حقّ را از روى حيا » . و نيز از حضرت ابى جعفر از حضرت علىّ بن الحسين عليهما السّلام منقول است كه مىفرمود : « تعجّب مىآورد مرا مرد كه دريابد او را حلم در نزد غضب او » . نعم ما قال : « وقتِ خشم و وقتِ شهوت ، مَرد كو ؟ * طالبِ مَردى چنينم كو به كو » « 7 »

--> ( 4 ) - خداى تعالى تو را به نور حلم منوّر دارد . ( 5 ) - سبكسرى و حماقت ( 6 ) - تندخوئى ( 7 ) - « مثنوى معنوى » : دفتر پنجم : 328